Duurzaam rouwbloemwerk: zonder steekschuim, met seizoens- en lokale bloemen

Bloemen zijn een natuurproduct, maar rouwbloemwerk is niet altijd zo natuurlijk als het lijkt. Veel rouwstukken worden gemaakt met kunststof onderdelen, en bloemen worden soms van ver aangevoerd. Steeds meer mensen willen daarom een afscheid dat ook op dit punt past bij de overledene.

In dit artikel lees je waar je op kunt letten als je kiest voor duurzaam rouwbloemwerk, en wat je aan je bloemist kunt vragen.

Het probleem met steekschuim

Veel rouwstukken worden gemaakt op steekschuim: het groene, sponsachtige blok waarin bloemen worden gestoken. Het houdt water vast, zodat bloemen langer vers blijven, en maakt het makkelijk om strakke vormen te maken.

Steekschuim is echter een kunststof. Het breekt niet af in de natuur en kan uiteenvallen in kleine deeltjes die in de bodem en het water terechtkomen. Als rouwstukken na een begrafenis op het graf blijven liggen en later worden afgevoerd, komt dat schuim dus niet terug in de natuur zoals de bloemen zelf.

Een aantal begraafplaatsen vraagt daarom om rouwstukken zonder steekschuim of plastic, en op natuurbegraafplaatsen zijn de regels vaak nog strenger. Lees meer over de verschillen in Bloemen bij een crematie versus een begrafenis.

Alternatieven voor steekschuim

Bloemisten hebben verschillende manieren om rouwstukken te maken zonder steekschuim. Een paar veelgebruikte:

• Mos. Een ondergrond van mos houdt vocht vast en is afbreekbaar. Het is een van de oudste technieken in het vak.
• Takken en wilgentenen. Van gevlochten takken of tenen kan een frame worden gemaakt, bijvoorbeeld voor een krans of hart.
• Stro. Strokransen worden al lang gebruikt als basis voor kransen.
• Kippengaas. Een netwerk van gaas houdt bloemen op hun plek. Het is niet afbreekbaar, maar wel herbruikbaar.
• Gebonden werk. Een gebonden boeket of liggend boeket heeft vaak helemaal geen ondergrond nodig.
• Afbreekbare alternatieven. Er zijn ook nieuwere producten op de markt die als afbreekbaar alternatief voor steekschuim worden aangeboden.

Een rouwstuk zonder steekschuim oogt vaak wat natuurlijker en losser. Wie houdt van strakke, volledig dichtgestoken vormen, kan met de bloemist bespreken wat mogelijk is.

Kies voor bloemen uit het seizoen

Bloemen die in hun natuurlijke seizoen bloeien, hoeven minder lang onder kunstlicht of in verwarmde kassen te groeien en zijn vaak minder ver gereisd. Ze zijn bovendien vaak op hun mooist en soms voordeliger.

Seizoen	Voorbeelden van seizoensbloemen en -groen
Voorjaar	Tulp, narcis, blauwe druifjes, ranonkel, anemoon, bloesemtakken
Zomer	Pioenroos, zonnebloem, lathyrus, korenbloem, lavendel, dahlia
Najaar	Chrysant, dahlia, aster, hortensia, bessen, herfstblad
Winter	Helleborus, amaryllis, skimmia, ilex, dennengroen, gedroogde bloemen

Vraag je bloemist welke bloemen op dat moment van het seizoen zijn. Ook de betekenis van bloemen kun je daarbij laten meewegen.

Lokaal gekweekte bloemen

Nederland is een groot bloemenland, maar niet alle bloemen die hier worden verkocht, zijn hier ook gekweekt. Een deel komt bijvoorbeeld uit Afrika of Zuid-Amerika. Wie wil weten waar de bloemen vandaan komen, kan het vragen. Steeds meer bloemisten werken samen met lokale kwekers of hebben zelf een pluktuin.

Er bestaan ook keurmerken en certificeringen voor bloemen die op een duurzamere of eerlijkere manier zijn geteeld. Vraag je bloemist welke hij gebruikt en wat ze betekenen.

Bloemen uit eigen tuin

Een heel persoonlijke en duurzame keuze is om bloemen of groen uit de tuin van de overledene te laten verwerken. Sommige bloemisten maken daar graag een stuk van. Het kan ook eenvoudiger: een bosje uit eigen tuin dat je zelf meebrengt om op de kist te leggen.

Een rouwstuk dat blijft

Een andere manier om verspilling te beperken, is kiezen voor iets wat na de uitvaart verder kan leven. Denk aan:

• een bloeiende plant in een pot, die de nabestaanden thuis kunnen houden;
• een rozenstruik of vaste plant, die later in de tuin of op het graf een plek krijgt;
• een klein boompje, als herinnering die meegroeit.

Zo’n gebaar wordt vaak naar het huis van de nabestaanden gestuurd, niet naar de plechtigheid zelf. Het is een mooie aanvulling op of een alternatief voor een traditioneel rouwstuk. Houd er wel rekening mee dat een plant verzorging vraagt; niet iedereen heeft daar in een zware periode ruimte voor.

Wat je zelf kunt doen

Ook als je niet zelf het rouwstuk bestelt, kun je bijdragen aan een duurzamer afscheid. Neem een bosje bloemen uit eigen tuin mee als losse afscheidsbloem, als de familie daar ruimte voor geeft. Stel bij een gezamenlijk rouwstuk voor om te kiezen voor een stuk zonder steekschuim. En vraag bij het ophalen van bloemen na de uitvaart of de bloemist standaards of schalen terugneemt.

Minder materiaal, minder afval

Duurzaamheid zit ook in de details:

• Lint. Kies voor een lint van katoen of een ander natuurlijk materiaal in plaats van synthetisch satijn, als je bloemist dat aanbiedt.
• Verpakking. Rouwstukken hoeven niet in plastic folie te worden bezorgd.
• Standaards. Een standaard of ezel kan vaak worden hergebruikt of teruggebracht.
• Kaartjes. Een kaartje van gerecycled papier is een kleine, maar fijne keuze.

Na de uitvaart

Duurzaam rouwbloemwerk houdt niet op bij de plechtigheid. Bloemen kunnen worden gedroogd of bewaard als herinnering, en wat overblijft kan vaak gecomposteerd worden, mits er geen kunststof in zit. Ideeën vind je in Wat gebeurt er met de bloemen na de uitvaart?.

Op het graf kun je kiezen voor vaste, inheemse beplanting die bijen en vlinders aantrekt. Daarover lees je meer in Bloemen op het graf.

Wat vraag je aan je bloemist?

Een paar vragen die helpen bij een duurzame keuze:

• Kunt u dit rouwstuk maken zonder steekschuim?
• Welke bloemen zijn nu van het seizoen?
• Waar komen deze bloemen vandaan?
• Kan het lint van een natuurlijk materiaal zijn?
• Kan het rouwstuk zonder plastic verpakking worden bezorgd?

Niet elke bloemist kan alles, maar de meeste denken graag mee. Een overzicht van alle onderwerpen vind je op de pagina rouwbloemen.